Kemal Öztürk, Nusayrilere yönelik sözleri nedeniyle ifade verecek. Hatay’ın Samandağ ilçesi Cumhuriyet Başsavcılığı, NTV’de 27 Ağustos’ta yayımlanan Yakın Plan programındaki sözleri nedeniyle gazeteci ve yazar hakkında soruşturma başlattı. Öztürk’ün müşteki beyanları alındı; gözaltı işlemi uygulanmadan bugün İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla SEGBİS üzerinden ifadesinin alınması planlanıyor.
Soruşturma dışında konu, medya düzenlemesi tarafına da taşındı. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Üyesi İlhan Taşcı, aynı yayındaki ifadeler için Üst Kurul’a inceleme başvurusu yaptı. Başvuru, 6112 sayılı Kanun’un 8. maddesindeki nefret söylemi ve düşmanlığa tahrik yasağı kapsamında değerlendirilmek üzere yapıldı.
Soruşturma ve ifade süreci hangi aşamada?
Samandağ Cumhuriyet Başsavcılığı, programda kullanılan ifadeler üzerine resen soruşturma açtı. Müşteki beyanları tamamlanan dosyada, Öztürk’ün ifadesinin SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) üzerinden uzaktan alınmasına karar verildi. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’na bu amaçla talimat gönderildi.
Öztürk, dün X hesabından yaptığı paylaşımda gözaltı işlemi uygulanmadığını, İstanbul’daki başsavcılığa ifade vermesi yönünde talep geldiğini belirtti ve “yargının talebine uyarak” ifade vereceğini söyledi. İlk paylaşımında sürece “şaşkınlık içinde” olduğunu ifade etmişti. Savcılık kaynakları, SEGBİS yöntemiyle ifade alınacağını doğruladı.
RTÜK süreci nasıl işliyor, hangi yaptırımlar gündemde?
RTÜK İzleme ve Değerlendirme Dairesi, şikâyet veya resen başvuru üzerine yayını izliyor. Uzman raporu hazırlanarak Üst Kurul’a sunuluyor; Kurul, 6112 sayılı Kanun’un 8. maddesindeki ilkelere aykırılık olup olmadığına karar veriyor. İhlal tespit edilirse Kanun’un 32. maddesi kapsamında yaptırım uygulanabiliyor.
| Aşama | Yetkili birim | İlgili düzenleme |
|---|---|---|
| Yayın izleme ve uzman raporu | RTÜK İzleme ve Değerlendirme Dairesi | 6112 sayılı Kanun md. 8 |
| Üst Kurul değerlendirmesi | RTÜK Üst Kurulu | 6112 sayılı Kanun md. 8 |
| Olası yaptırım | RTÜK | 6112 sayılı Kanun md. 32 (idari para cezası, program durdurma, lisans iptali) |
Öne çıkan sözler ve başvurudaki tespitler
Programda Suriye’deki gelişmeler değerlendirilirken Beşar Esad dönemi uygulamalarına atıfta bulunulan bölümde, “Bu Nusayrilerin hepsini katletseler yeridir diyesiniz geliyor” ifadesi kullanıldı. RTÜK Üyesi Taşcı’nın başvurusunda, sözlerin bir inançsal kimliğe mensup kişilerin tamamını hedef aldığı ve öldürme eylemini meşru gösteren bir söylem niteliği taşıyabileceği kaydedildi.
Başvuruda ayrıca “hepsini” sözcüğünün kimlik temelli bir genelleme yapıldığını gösterdiği, “katletseler yeridir” ifadesinin ise öldürme fiiline açık meşruiyet atfı içerdiği belirtildi. 6112 sayılı Kanun’un 8. maddesinin (b) bendi hatırlatılarak; ırk, dil, din, mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik yasağına dikkat çekildi.
Yargılama sürecinde dikkat edilecek kriterler
- İfadelerin yayın bağlamı içinde mi, bağlamından koparılarak mı değerlendirileceği.
- Toplulukları kimlik temelli genelleme yoluyla hedef alıp almadığı.
- Söylemin öldürme eylemini meşru gösteren bir çağrı niteliği taşıyıp taşımadığı.
- Mevcut yasal düzenlemelerin nefret söylemiyle ifade özgürlüğü arasındaki denge ölçütü.
- Şikâyet, resen soruşturma ve RTÜK incelemesi gibi farklı yolların birbirinden bağımsız yürütülmesi.
Tepkiler ve Öztürk’ün yanıtı
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, sözleri “soykırım arzusu taşıyan bir ırkçılık” olarak nitelendirdi ve savcıları soruşturma açmaya çağırdı. Samandağ Belediye Başkanı Emrah Karaçay, Arap Alevi toplumunun açıkça hedef alındığını söyledi. Alevi kurumları ve Türk Alevi Ocakları, söylemin Arap Alevileri hedef alan tehlikeli bir nefret dili olduğunu belirtti.
Öztürk ise açıklamasında sözlerinin bağlamından koparıldığını ve bir karalama kampanyası yürütüldüğünü savundu. İç savaş ve sonrasında farklı toplulukların bir arada yaşamasını savunduğunu vurgulayan Öztürk, etnik ya da inanç temelli ayrımcılığa karşı olduğunu kaydetti. “Terörsüz Türkiye” sürecini desteklediğini de paylaşımına ekledi.
Sonraki adım ne?
Sorşturma kapsamında Öztürk’ün bugün SEGBİS yoluyla ifadesinin alınması bekleniyor. RTÜK tarafında ise başvuruya ilişkin uzman raporunun hazırlanması ve Üst Kurul gündemine alınması süreci takip ediliyor. Her iki hat da birbirinden bağımsız biçimde ilerliyor.
Sık Sorulan Sorular
Kemal Öztürk hakkında soruşturma neden başlatıldı?
Samandağ Cumhuriyet Başsavcılığı, 27 Ağustos’ta NTV’de yayımlanan Yakın Plan programında kullanılan ve bir inançsal kimliğe mensup kişilerin tamamını hedef aldığı değerlendirilen ifadeler nedeniyle resen soruşturma açtı.
İfade nasıl ve nerede alınacak?
Müşteki beyanları alınan dosyada Öztürk’ün ifadesinin bugün SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) aracılığıyla uzaktan alınması planlanıyor. Bu işlem için İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’na talimat gönderildi.
RTÜK sürecinde hangi düzenleme devrede?
RTÜK Üyesi İlhan Taşcı’nın başvurusu, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8. maddesindeki nefret söylemi ve düşmanlığa tahrik yasağı kapsamında değerlendirilmek üzere yapıldı.
İhlal tespit edilirse hangi yaptırımlar uygulanabilir?
6112 sayılı Kanun’un 32. maddesi kapsamında idari para cezası, program durdurma ve ağır ihlallerde yayın lisansı iptali gibi yaptırımlar gündeme gelebilir.
Öztürk kendisini nasıl savundu?
Öztürk, sözlerinin bağlamından koparıldığını ve kendisine yönelik karalama kampanyası yürütüldüğünü söyledi. Açıklamalarının herhangi bir topluluğu hedef almadığını ve bir arada yaşamı savunduğunu vurguladı.
Yorum Yapın