İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin güneydeki Sirik ilçesinde bir düğün evini vurduğunu, aralarında bir çocuğun da bulunduğu dört kişinin öldüğü bu saldırının savaş suçu olduğunu söyledi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Amerikan güçlerinin 1 Eylül Salı günü İran’a yönelik saldırıları yeniden başlattığını duyurmuştu.
İran Kızılayı, ABD füze saldırısından kaynaklanan şarapnel parçalarının Sirik’te düğün yapılan bir eve isabet ettiğini, küçük bir çocuk dahil dört kişinin hayatını kaybettiğini ve 50’den fazla kişinin yaralandığını açıkladı. Tahran yönetimi, düğüne isabet eden füzenin ABD Donanması envanterindeki AGM-84 havadan karaya seyir füzesine ait olduğunu savundu.
Saldırının ardından Tahran’ın ilk resmi açıklaması
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “ABD’nin İran’a karşı yasa dışı savaşının gerçek yüzü dün akşam ifşa oldu” ifadelerini kullandı. İran’ın başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise saldırıyı, “Eğer bir güç Şeytan gibi davranıyor, hedeflerini Şeytan gibi seçiyor ve Şeytan gibi öldürüyorsa, o Şeytandır” sözleriyle değerlendirdi.
BBC muhabiri Jiyar Gol, İran içinde ABD ile daha sert çatışmayı destekleyenler ile müzakere yanlıları arasında belirgin bir ayrışma olduğunu aktardı. Devlet medyası, Sirik saldırısının ardından İran’ın Irak ve Ürdün’deki ABD üslerine, ayrıca Kuveyt ve Bahreyn’e yöneldiği bildirilen misilleme saldırılarını meşru müdafaa olarak çerçeveledi.
Olay yerinde hangi silah kullanıldı?
İran devlet medyasının paylaştığı görüntülerde, düğün evinin çatısında büyük bir delik açıldığı, beton ve tuğlaların sokağa saçıldığı görülüyor. Aynı karelerde füzeden geriye kalan parçalar da yer aldı.
BBC’nin başvurduğu silah uzmanı Jenzen Jones, söz konusu parçaların AGM-84 havadan karaya seyir füzesine ait olduğunu belirtti. Bu füze, ABD Donanması envanterinde “önceden planlanmış saldırılarda kullanılan ve hedefi yüksek hassasiyetle bulan” bir sistem olarak tanımlanıyor. Bir diğer silah analisti Trevor Ball ise AGM-84’ün çoğu füzenin aksine seyir sırasında hedef değiştirmeye izin verdiğini vurguladı.
CENTCOM’un gerekçesi ve İran’ın yanıtı
CENTCOM, saldırıların İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve “bölgeye konuşlandırılmış Amerikan askeri personeline yönelik yakın zamanda gerçekleştirmeye çalıştığı eylemlerin” ardından düzenlendiğini savundu. Açıklamada, “İran devlet medyasının paylaştığı haberleri gördük. Devrim Muhafızları’nın aksine ABD ordusu asla sivilleri hedef almaz” ifadelerine yer verildi.
Tahran ise 1 Eylül’de Çabahar, Konarak, Ciruft ve Bender Abbas’ta da patlamalar bildirildiğini, ABD’nin hedef seçiminden “pişman olacağını” duyurdu. İran haber ajansları, ABD hedeflerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarının başladığını aktardı; Ürdün Silahlı Kuvvetleri, 2 Eylül’ün ilk saatlerinde 13 balistik füzeyi önlediğini, bunlardan 10’unun imha edildiğini açıkladı.
Sirik saldırısı hangi kıstaslara göre değerlendiriliyor?
BBC Verify’ın incelediği görüntüler ve uzman değerlendirmeleri, tartışmanın üç teknik eksende ilerlediğini gösteriyor:
- Hedef seçimi: Vurulan yapının bir düğün evi olması ve çevresinde sivil yapıların bulunması, askeri hedef ayrımı tartışmasını gündeme getirdi.
- Silah tipi: AGM-84 seyir füzesinin hedef değiştirebilme kapasitesi, isabet ettiği noktanın bilinçli bir tercih olup olmadığı sorusunu öne çıkardı.
- Komuta zinciri: ABD güçlerinin 1 Eylül’de saldırıları neden yeniden başlattığı ve hedef listesinin nasıl belirlendiği, askeri açıklama bekleyen başlıklar arasında.
Lark Adası operasyonu ve Hürmüz Boğazı
ABD güçleri, 31 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı kıyısındaki Lark Adası’nda bulunan iki füze fırlatma rampasını vurdu. Bu, Temmuz 2026 sonundan bu yana İran’a yönelik bilinen ilk Amerikan saldırısıydı. Lark Adası, İran’ın önemli liman kenti Bender Abbas’ın açıklarında ve küresel denizcilik için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nın kıyısında yer alıyor; İran’ın bu hat üzerinden tanker geçişleri için 1,5 milyon sterlin talep ettiği bildiriliyor.
Washington, 24 Ağustos’ta Tahran’a yönelik yeni bir yaptırım kampanyası açıklamış, İran’ın ABD ile müzakere sinyalleri tartışılmaya devam ederken ABD, İsrail’in 28 Şubat’taki geniş çaplı saldırıları sonrasında başlayan çatışma altı ayı aşkın süredir sürüyor. Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu.
Bölgede başka hangi gelişmeler yaşandı?
Suudi Arabistan, 31 Ağustos Pazartesi gecesi Bahri şirketine ait Sidr adlı süper tankere Hürmüz Boğazı’nda düzenlenen ve iki Filipinli denizcinin ölümüne yol açan saldırıyı kınadı. Aynı saatlerde Güney Kore’ye ait Senegal Prosperity’nin de Umman’ın Musandam Yarımadası açıklarında vurulduğu bildirildi. İran, Suudi Arabistan’ın iddialarına henüz yanıltıcı bir açıklama yapmadı; daha önce iki tankerin “boğazdan yetkisiz bir rota kullanırken mayınlara çarptıktan sonra alev aldığını” ileri sürmüştü.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın misillemede bulunması halinde ülkenin “çok daha sert ve çok daha üst düzeyde” yeniden vurulacağı uyarısında bulunmuştu. ABD’nin Abu Dabi büyükelçiliği ise Orta Doğu’daki ABD vatandaşlarına yönelik güvenlik uyarısı yayımladı.
Takip edilmesi gereken başlıklar
Sirik saldırısının ardından önümüzdeki süreçte üç dosya öne çıkıyor: ABD’nin sivil can kaybına ilişkin resmi soruşturma açıp açmayacağı, İran’ın misilleme saldırılarının kapsamı ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin güvenliği. Diplomatik kanallarda müzakere sinyalleri zayıflarken, bölgedeki sivil kayıpların tazmini ve uluslararası hukuk tartışmaları da gündemdeki yerini koruyor.
Sık Sorulan Sorular
Sirik düğün saldırısında ne oldu?
İran Kızılayı, ABD füze saldırısından kaynaklanan şarapnel parçalarının güneydeki Sirik ilçesinde düğün yapılan bir eve isabet ettiğini açıkladı. Bir çocuk dahil dört kişi hayatını kaybetti, 50’den fazla kişi yaralandı. İran Dışişteri Sözcüsü İsmail Bekayi, olayın savaş suçu olduğunu söyledi.
Düğüne isabet eden füzenin tipi nedir?
BBC’nin başvurduğu silah uzmanı Jenzen Jones, olay yerinde bulunan parçaların AGM-84 havadan karaya seyir füzesine ait olduğunu belirtti. Bu füze, ABD Donanması envanterinde yer alıyor ve seyir sırasında hedef değiştirmeye izin verdiği biliniyor.
CENTCOM saldırıyı hangi gerekçeyle üstlendi?
CENTCOM, İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve bölgedeki ABD askeri personeline yönelik eylemlerinin ardından saldırıların başlatıldığını açıkladı. ABD ordusu, sivilleri hedef almadığını savunurken, Tahran bu açıklamayı reddetti.
İran saldırıya nasıl karşılık verdi?
İran devlet medyası ve Ürdün Silahlı Kuvvetleri’ne göre Tahran, Irak ve Ürdün’deki ABD üslerine balistik füze saldırıları düzenledi. Ürdün, 13 balistik füzeyi önlediğini ve bunlardan 10’unun imha edildiğini açıkladı. Kuveyt ve Bahreyn’de de patlama sesleri bildirildi.
Hürmüz Boğazı'ndaki tanker saldırıları ne durumda?
Suudi Arabistan, Bahri şirketine ait Sidr adlı süper tankere Hürmüz Boğazı’nda düzenlenen ve iki Filipinli denizcinin ölümüne yol açan saldırıyı kınadı. Aynı saatlerde Güney Kore’ye ait Senegal Prosperity’nin de Musandam açıklarında vurulduğu bildirildi. İran iddialar hakkında henüz yeni bir açıklama yapmadı.
Yorum Yapın