İtalya’nın kuzeydoğusundaki Dolomitler’de Marmolada buzulunun hızla küçüldüğü, yüksek kesimlerdeki donmuş zemin tabakasının zayıfladığı ve dağ sığınaklarında su temininin garanti olmaktan çıktığı bildirildi. Çevre kuruluşu Legambiente Veneto, Fransa’dan başlayıp Alpler boyunca süren “Buzullar Kervanı” kampanyasının yedinci etabında Venedik Dolomitleri’ndeki iklim krizine ilişkin verileri paylaştı.
Marmolada her yıl daha kırılgan bir buzul haline geliyor
Legambiente, Adamello ve Mont Blanc ile birlikte Marmolada’yı Alp kuşağının kırılganlığını simgeleyen başlıca örnekler arasında gösteriyor. Son haftalardaki sıcak hava dalgalarının etkisiyle buzuldaki kütle kaybı sürüyor. Buz tabakası gri bir renge bürünmüş durumda; erime sularının oluşturduğu akarsular, buzul yüzeyini derin vadilerle oyuyor ve çevresi giderek daralıyor. Görüntü, yıldan yıla dağların çehresini değiştiren dönüşümü gözler önüne seriyor.
Permafrost çözülüyor, yamaçlar daha da istikrarsızlaşıyor
Yüksek kesimlerdeki ısınma, yamaçların dengesinde kritik rol oynayan permafrost tabakasını da etkiliyor. Piz Boè’de, Veneto Çevre Ajansı ARPAV’ın 31 Temmuz tarihli raporuna göre etkin donmuş tabaka 7,4 metre derinliğin üzerine çıktı. Legambiente, bu sinyali daha geniş ölçekte izlenmesi gereken bir olgunun göstergesi olarak değerlendiriyor. Dernek, Pelmo’nun kuzeybatı yüzündeki son kopmalar ışığında Pelmo, Antelao, Sorapiss, Civetta ve Tofane gruplarının da gözetim ağına dahil edilmesini talep ediyor.
Legambiente’nin aktardığı verilere göre Belluno ili her yıl 150 ila 200 arası çökme ve heyelanla karşı karşıya kalıyor. Bu rakam, yamaçların maruz kaldığı baskının boyutunu ortaya koyuyor.
Sıcaklık ortalamaları çoktan aşıldı
Veneto’da 2026 Haziranı’nda sıcaklıklar, 1991-2020 döneminin ortalamasının 3 derece üzerine çıktı. Temmuz ayında ise sıcaklık, özellikle yüksek kesimlerde olağanüstü seyretti; sıfır derece seviyesi 4 bin metrenin üzerine yükseldi. Bu eşik, normal koşullarda yaz başında bile buz örtüsünün korunduğu yüksekliklerin artık donmayan bir ortama dönüştüğünü gösteriyor.
Sorun yalnızca dağlarla sınırlı değil: su da tehlikede
Buzulların geri çekilmesi, yaz aylarında suya erişimi de tehdit ediyor; yeraltı suyu katmanları ve su depolayan havzalar etkileniyor. Bu durum, Alp dağ sığınaklarını doğrudan vuruyor. Yüksek dağlarda su artık kendiliğinden var sayılabilecek bir kaynak değil. Legambiente’ye göre Belluno ili ile İtalyan Alpin Kulübü Cai Veneto, sığınak ve dağ evlerinde suya erişim sorununu ele almak üzere özel bir protokol başlattı. Protokol, dağ tesislerinin değişen iklime uyum sağlaması için somut bir adım olarak değerlendiriliyor.
“Dolomitler kartpostal fonu değil”
Legambiente Veneto, 2021’de başlatılan ancak hâlâ nihai onayı bekleyen İklim Değişikliğine Uyum Bölgesel Stratejisi’nin kabul sürecinin hızlandırılmasını istiyor. Kampanyanın Veneto sözcüsü Fabio Tullio, “Veneto Dolomitleri bir kartpostal fonundan ibaret değil, kamu planlamasının yetişmekte zorlandığı bir hızla değişen, canlı bir sistem” dedi. Tullio, kaybolan buzu seyretmenin yetmediğini; yamaçların izlenmesi, su kaynakları üzerindeki etkilerin öngörülmesi ve dağların çoktan değişen bir iklime hazırlanması gerektiğini vurguladı.
Marmolada, yalnızca geri çekilen bir buzul olmanın ötesinde; Alpler’in ne kadar hızlı dönüştüğünün en belirgin göstergelerinden biri olarak gösteriliyor.
Yorum Yapın