ABD, Kanada ile yaşanan ticaret geriliminde yasak listesine yeni ürünler ekledi. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’yı ABD’ye karşı ayrımcılık yapmakla suçlayarak alkollü içecekler, bazı süt ürünleri ve motosikletlerin ithalat yasağı kapsamına alındığını duyurdu. Yeni yasakların 29 Eylül’de yürürlüğe gireceği belirtildi.
Kanada’nın ABD ürünlerine yönelik misilleme gümrük vergileri 8 Eylül’de devreye girdikten sonra ABD’nin bu adımı atması, taraflar arasındaki ticaret savaşını yeni bir aşamaya taşıdı. Her iki ülkenin yetkilileri anlaşmaya varma niyetinde olduklarını açıklasa da ağustos sonunda çöken müzakereleri yeniden başlatacak somut bir adım atılmadı.
ABD’nin yasak listesine eklediği ürünler ne anlama geliyor?
ABD’nin yeni yasak kapsamına aldığı ürünler, Kanada’nın ABD’ye yaptığı ihracatın küçük bir dilimine denk geliyor. Capital Economics ABD Başekonomisti Stephen Brown, ithalat yasağının Kanada’nın ABD’ye yönelik toplam ihracatının yalnızca yüzde 0,25’ini oluşturduğunu hesapladı.
Buna karşılık sembolik etki büyük. Alkol, süt ürünleri ve motosiklet kalemleri, iki ülke arasındaki ticaretin en bilinen ve en görünür segmentleri arasında yer alıyor. 2025’te Kanada, ABD’ye 687 milyon dolarlık alkollü içecek, 269 milyon dolarlık süt ürünleri ve 90 milyon dolarlık motosiklet ihraç etmişti.
Kanada’nın misilleme vergisi kapsamı nasıl şekillendi?
Kanada, ABD’nin 22 Ağustos’ta açıkladığı ek vergilere yanıt olarak 25 Ağustos’ta yaklaşık 900 Amerikan malını kapsayan bir misilleme listesi yayımladı. Liste, çelik ve alüminyumdan mobilyaya, doğal baldan parfüme, bulaşık makinesinden klima ve forkliftlere kadar geniş bir ürün yelpazesini içeriyor.
Bazı kalemlerde vergi oranı yüzde 50’ye kadar çıkıyor. Çelik ve alüminyum ürünlerindeki ek vergi yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükseltildi. Çamaşır makinesi, peynir, balık ve deniz ürünleri gibi ürünlere yüzde 25, forklift ve klima gibi makine grubuna ise yüzde 15 oranında ek vergi uygulanıyor. Liste başlangıçta taze balık ve ıstakozu da kapsarken deniz ürünleri sektörünün itirazı üzerine bu kalemler kapsam dışı bırakıldı.
Kanada hükümeti hangi adımları attı?
Kanada Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc, ABD’nin son ithalat yasaklarının “haksız” olduğunu söyledi ve ülkesinin işçileriyle işverenlerini korumaya devam edeceğini açıkladı. Maliye Bakanı François-Philippe Champagne, misilleme önlemlerinin ABD’nin uyguladığı yüzde 50’lik vergilere “orantılı” ve “stratejik” bir yanıt olduğunu vurguladı.
Champagne ayrıca ABD vergilerinden etkilenen işletme ve çalışanlara 7,5 milyar Kanada doları tutarında ek destek verileceğini duyurdu. Başbakan Mark Carney ise Amerikalılar masaya döndüğünde “kalıcı” bir anlaşmayı görüşmeye hazır olduklarını belirtti.
ABD cephesinden gelen açıklamalar neler?
Beyaz Saray, başarısızlıkla sonuçlanan görüşmelerde ABD’nin Kanada’ya “dünyada başka hiçbir ülkeye verilmediği kadar ayrıcalıklı pazar erişimi” sunmaya hazır olduğunu hatırlattı. Açıklamada, Kanada’nın “ortaklık yerine mantıksız taleplerde bulunmayı ve geri adım atmayı tercih ettiği” savunuldu.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social’da Kanada’yı on yıllardır ABD’yi “sömürmekle” suçladı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, son tekliflerinin reddedildiğini ve çöküşün ardından Kanadalılarla iletişimin son derece sınırlı kaldığını söyledi. Trump ayrıca Ontario Gölü’nün adını Amerika Gölü olarak değiştireceğini ve 1 Ocak’tan itibaren Kanada menşeli otomobillere uygulanan vergiyi yüzde 50’ye çıkaracağını duyurdu.
Süreçte hangi kriterler öne çıkıyor?
İki ülke arasındaki gerilim birkaç temel eksende ilerliyor:
- Müzakere durumu: Ağustos sonunda çöken görüşmeler, her iki taraf da masaya dönme niyetini açıklasa da henüz yeni bir tur takvimine dönüşmedi.
- Sektörel hassasiyet: Çelik, alüminyum, otomotiv, süt ürünleri ve alkollü içecekler siyasi açıdan en görünür kalemler.
- İç politika baskısı: Kamuoyu yoklamaları, Kanada halkının çoğunluğunun hükümetin kararlı tutumunu desteklediğini gösteriyor; muhalefetteki Muhafazakâr Parti ise anlaşma taslağının tam metninin yayımlanmasını istiyor.
- Ticaret bağımlılığı: Kanada, ihracatının yaklaşık üçte ikisini geleneksel olarak ABD’ye yapıyordu; bu oran yaptırımların asimetrik etkisini belirliyor.
- Anlaşma çerçevesi: ABD, Kanada ve Meksika arasında yenilenmesi planlanan USMCA’nın geleceği belirsizliğini koruyor.
Süreç nasıl ilerleyebilir?
Yeni ABD ithalat yasaklarının 29 Eylül’de yürürlüğe girmesi ve Kanada misilleme vergilerinin 8 Eylül itibarıyla uygulanmaya başlaması, tarafları ekonomik maliyetleri karşılaştırmaya zorluyor. Kısa vadede her iki taraf da müzakere için iç kamuoyu baskısıyla karşılaşıyor: Kanada’da işletmeler uzun soluklu bir ticaret savaşının etkilerinden endişe ederken, ABD’de tarım ve imalat sektörleri Kanada pazarına erişimin daralmasından kaygı duyuyor.
Önümüzdeki haftalarda ABD ve Kanada yetkilileri arasında olası bir üst düzey temas, yeni yasaklar devreye girmeden önce son çıkış noktası olarak izlenecek. Ancak şu ana kadar somut bir takvim açıklanmadı.
Sık yapılan hatalar ve yanlış bilinenler
Yeni yasakların “toplam ticareti durdurduğu” yönündeki değerlendirmeler orantısız. Söz konusu kalemler, Kanada’nın ABD’ye yaptığı ihracatın çok küçük bir bölümünü kapsıyor; etki daha çok sembolik ve sinyal amaçlı. Ayrıca Kanada’nın misilleme listesinin ABD’nin tek taraflı vergilerine verilmiş bir cevap olduğu, başlı başına yeni bir ticaret engeli olmadığı gözden kaçırılıyor. Son olarak, ABD’nin otomotiv vergisi tehdidi 1 Ocak’tan itibaren geçerli olacak şekilde açıklandı; bu, mevcut gerilimden bağımsız bir takvime bağlı.
Güncel çerçeve
ABD ve Kanada arasındaki gümrük vergisi savaşı, 8 Eylül’de yürürlüğe giren Kanada misillemesi ve 29 Eylül’de devreye girecek ABD ithalat yasaklarıyla iki yeni aşamaya ulaştı. Tarafların resmi söyleminde diplomatik kapı açık görünse de masaya dönüş için somut bir adım henüz yok.
Sık Sorulan Sorular
ABD'nin yasak listesine eklediği yeni ürünler hangileri?
ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’yı ayrımcılık yapmakla suçlayarak alkollü içecekler, bazı süt ürünleri ve motosikletlerin ithalat yasağı kapsamına alındığını duyurdu. Yeni yasakların 29 Eylül’de yürürlüğe gireceği belirtildi.
Kanada'nın misilleme gümrük vergileri hangi ürünleri kapsıyor?
Kanada, 25 Ağustos’ta açıkladığı listeyle çelik, alüminyum, mobilya, giyim, parfüm, bulaşık ve çamaşır makinesi, peynir, balık, deniz ürünleri, forklift ve klima gibi yaklaşık 900 Amerikan malına ek vergi getirdi. Bazı kalemlerde oran yüzde 50’ye kadar çıkıyor.
ABD-Kanada ticaret müzakereleri neden çöktü?
Ağustos ayında taraflar birbirini mantıksız taleplerde bulunmakla suçladı ve görüşmeler çöktü. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, son tekliflerinin reddedildiğini ve o tarihten bu yana iletişimin son derece sınırlı kaldığını söyledi.
ABD-Kanada ticaret savaşı Kanada ihracatını ne kadar etkiliyor?
Capital Economics ABD Başekonomisti Stephen Brown’a göre ABD’nin yeni ithalat yasağı, Kanada’nın ABD’ye yaptığı toplam ihracatın yalnızca yüzde 0,25’ini oluşturuyor. Etkinin büyük bölümü sembolik ve sinyal amaçlı.
Trump'ın ek otomobil vergisi tehdidi ne anlama geliyor?
Trump, 1 Ocak’tan itibaren Kanada’da üretilen otomobillere uygulanan ABD gümrük vergisini yüzde 50’ye çıkaracağını duyurdu. Bu adım, mevcut gerilimden bağımsız bir takvime bağlı olarak gündemde.
Yorum Yapın