Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Avrupa’nın kendi fırlatma sistemlerini güçlendirmek için başlattığı European Launcher Challenge (ELC) programında ilk büyük sözleşmeyi İspanyol PLD Space ile imzaladı. Toplam değeri 158,9 milyon avro olan anlaşma, ağırlıklı olarak İspanya, kısmen de Almanya tarafından finanse ediliyor.
Anlaşma, Alicante merkezli PLD Space’in MIURA 5 roketinin fırlatma temposunu artırmasını ve daha uzak yörüngelere ulaşabilen yeni nesil kabiliyetler geliştirmesini hedefliyor. PLD Space, ELC kapsamında sözleşme imzalayan üç Avrupalı şirketten biri olarak Avrupa’nın bağımsız fırlatma ekosistemi için kilit oyuncular arasına girdi.
158,9 milyon avroluk anlaşma iki ayaktan oluşuyor
PLD Space ile imzalanan sözleşme, birbirine bağlı iki teknik ve ticari bileşenden meydana geliyor. Birinci ayak, MIURA 5’in ticari hizmetini güçlendirmek ve şirketin uluslararası pazarlarda artan ilgiye yanıt verebilmesi için fırlatma sıklığını 2030’a kadar kademeli biçimde yükseltmek.
İkinci ayak ise PLD Space’in “geliştirilmiş yörünge kapasitesi” olarak adlandırdığı alanı kapsıyor. Bu kapsamda MIURA 5’in daha fazla yük taşıması, daha uzak yörüngelere ulaşması ve yeniden kullanılabilirliğe giden ilk adım olan itkiyle iniş teknolojisini bünyesine katması için iyileştirmeler finanse edilecek. PLD Space, MIURA 5 için tasarlanan bu alt sistemlerin ileride ağır fırlatma aracı MIURA Next’e doğrudan taşınacağını açıkladı.
ESA’nın ELC kapsamındaki sözleşme dağılımı
ESA, European Launcher Challenge kapsamında PLD Space dışında iki firmayla daha anlaşma imzaladı. Toplam beş finalistin yer aldığı süreçte, üç şirketin aldığı pay şöyle şekillendi:
| Şirket | Ülke | Sözleşme Tutarı | Proje |
|---|---|---|---|
| PLD Space | İspanya (Elche) | 158,9 milyon avro | MIURA 5 / iyileştirilmiş yörünge kapasitesi |
| Rocket Factory Augsburg | Almanya | 186,9 milyon avro | SaxaVord üssünden RFA One |
| Isar Aerospace | Almanya | 197,8 milyon avro | Spectrum |
Listenin tamamlanması için MaiaSpace ve Orbex’in de programa eklenmesiyle beş firmaya ulaşıldı. ESA, Temmuz 2025’te dört bir yanından gelen 12 teklif arasından bu beş şirketi ön seçime tabi tutmuştu.
Yol haritasının olgunlaştığının teyidi
PLD Space İcra Kurulu Başkanı Ezequiel Sánchez, ESA’nın kendilerini seçmesini yıllardır inşa ettikleri planın olgunlaştığının kanıtı olarak değerlendirdi. Sánchez’e göre sözleşme, MIURA 1 ile başlayan ve kritik teknolojinin ağır fırlatıcıya aktarılmasıyla tamamlanması gereken bir sürecin parçası.
Şirket, MIURA 5 için geliştirilecek her alt sistemin MIURA Next’e hazır hale getirileceğini ve onaylanan her teknik iyileştirmenin ileride büyük fırlatıcının takvimini kısaltacağını, riskleri azaltacağını vurguladı. PLD Space’e göre yeni sözleşme, İspanya’nın PERTE Aeroespacial programı kapsamında CDTI’den alınan 42 milyon avroluk desteğin üzerine ekleniyor ve MIURA 1’in yerini alacak yörünge roketinin tasarlandığı bir döneme denk geliyor.
2030 öncesi Ariane 6 halefi hedefi
ELC, 2023’te Avrupa’nın uydularını yörüngeye yerleştirmek için başka ülkelerin fırlatma sistemlerine bağımlılığını sona erdirmek amacıyla hayata geçirildi. Programın en kritik hedeflerinden biri, 2030’dan önce tek bir operatöre bağlı olmayan Avrupa yapımı bir Ariane 6 halefi geliştirmek.
Kasım 2025’te Bremen’de düzenlenen bakanlar toplantısında üye devletler, programa yönelik finansman taahhütlerini 900 milyon avroya kadar yükseltti. Bu taahhüt, PLD Space ile imzalanan sözleşmenin de içinde yer aldığı ELC bütçesinin temelini oluşturuyor.
Programa dahil olmak için izlenen kriterler
ELC finalistlerinin seçiminde ESA’nın aradığı başlıca kriterler şöyle sıralanıyor:
- Avrupa menşeli olmak ve fırlatma sistemini Avrupa topraklarından işletmek.
- 2030 öncesinde operasyonel bir küçük ya da orta sınıf fırlatma aracı sunabilmek.
- Yeniden kullanılabilirlik ve maliyet düşüşüne yönelik net bir teknoloji yol haritasına sahip olmak.
- Ticari pazarda ölçeklenebilir bir talep kanıtı sunmak.
- Avrupa’nın bağımsız erişim hedefine katkı sağlayacak yörünge ve yük kapasitesi artışı vaat etmek.
Bu kriterler, beş finalistin birbirinden farklı güçlü yanlarını ortaya koymasını sağladı; PLD Space yörünge kapasitesi iyileştirmesiyle, Rocket Factory Augsburg İskoçya’daki SaxaVord üssüyle, Isar Aerospace ise Spectrum ile öne çıktı.
Avrupa için anlamı ve bundan sonrası
PLD Space ile imzalanan sözleşme, ELC’nin teorik bir program olmaktan çıkıp somut sanayi yatırımlarına dönüştüğünü gösteriyor. Fonun İspanya ağırlıklı olması, Madrid’in kendi topraklarında bir yörünge fırlatma kabiliyeti geliştirme isteğini de yansıtıyor.
Sürecin bir sonraki durağında PLD Space, MIURA 5’in fırlatma sıklığını artırma planının yanı sıra itkiyle iniş teknolojisi ve gelişmiş yörünge kapasitesine yönelik alt sistem çalışmalarını başlatacak. Elde edilen her teknik kazanım, doğrudan ağır fırlatma aracı MIURA Next’in geliştirme takvimine aktarılacak ve Avrupa’nın 2030 öncesi bağımsız erişim hedefine somut bir katkı sunacak.
Sık Sorulan Sorular
European Launcher Challenge nedir?
European Launcher Challenge (ELC), ESA’nın 2023’te başlattığı ve Avrupa’nın uydularını yörüngeye yerleştirmek için başka ülkelerin fırlatma sistemlerine bağımlılığını sona erdirmeyi hedefleyen programdır. Program, 2030 öncesinde tek bir operatöre bağlı olmayan Avrupa yapımı bir Ariane 6 halefi geliştirmeyi amaçlıyor.
PLD Space kimdir ve neden seçildi?
Merkezi İspanya’nın Elche kentinde bulunan PLD Space, 2023’te MIURA 1 gösteri roketini yörünge altı bir uçuşta fırlatan şirkettir. ESA, MIURA 5 roketinin fırlatma sıklığını artırma ve geliştirilmiş yörünge kapasitesi projeleri için PLD Space’i ELC kapsamında sözleşme imzalanan beş finalistten biri olarak seçti.
158,9 milyon avroluk sözleşme ne için kullanılacak?
Sözleşmenin birinci bileşeni MIURA 5’in ticari hizmetini güçlendirmek ve fırlatma temposunu 2030’a kadar kademeli olarak artırmak. İkinci bileşen ise roketin daha fazla yük taşıması, daha uzak yörüngelere ulaşması ve yeniden kullanılabilirliğe giden ilk adım olan itkiyle iniş teknolojisini bünyesine katması için iyileştirmeleri finanse edecek.
ELC kapsamında hangi şirketler sözleşme aldı?
ESA, PLD Space’e 158,9 milyon avro, Alman Rocket Factory Augsburg’a İskoçya’daki SaxaVord üssünden faaliyet gösterecek RFA One için 186,9 milyon avro ve Isar Aerospace’e Spectrum için 197,8 milyon avro verdi. Beş finalistin listesi MaiaSpace ve Orbex’in eklenmesiyle tamamlandı.
MIURA Next nedir ve MIURA 5'le bağlantısı nedir?
MIURA Next, PLD Space’in ölçek atlamak istediği ağır fırlatma araçları ailesidir. Şirket, MIURA 5 için geliştirilecek alt sistemlerin büyük bölümünün doğrudan MIURA Next’e aktarılacağını, böylece her onaylanan teknik iyileştirmenin ağır fırlatıcının takvimini kısaltacağını ve riskleri azaltacağını açıkladı.
Yorum Yapın